آکنه چیست؟
آکنه یک بیماری شایع پوستی است که معمولاً در دوران نوجوانی و جوانی ظاهر میشود، اما میتواند در هر سنی بروز کند. این بیماری میتواند باعث ایجاد جوش، دانه های سر سیاه و سفید، و یا در برخی موارد کیست ها و جوشهای التهابی شود. آکنه معمولاً در صورت، گردن، شانه ها و پشت ظاهر میشود و میتواند تأثیر زیادی بر اعتماد به نفس فرد داشته باشد.
معیارهای تشخیص
آکنه ولگاریس به طور کلی بر اساس ویژگیهای بالینی تشخیص داده میشود. این معیارها شامل:
• جوشهای سر سیاه و سر سفید: این جوش ها معمولاً روی صورت و یا نواحی دیگر پوست ظاهر میشوند.
• پاپول ها: جوشهای التهابی که ممکن است دردناک باشند.
• کیست ها و ندول ها: توده های بزرگ و عمیق که در صورت عدم درمان ممکن است باعث ایجاد جای زخم شوند.
شایع ترین نواحی بروز
صورت، گردن، شانه ها و پشت.
شرایط پزشکی مرتبط با آکنه
تشخیص عامل زمینه ای آکنه از اهمیت قابل توجهی برخوردار است، بطور مثال خط اول درمان در صورت ابتلا همزمان به سندرم تخمدان پلی کیستیک میتواند کاملا متفاوت باشد.
• سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS):
یکی از شایع ترین علل آکنه در خانم ها میباشد. این بیماری با اختلال در تعادل هورمونی، باعث تولید بیش از حد تستوسترون و در نتیجه افزایش تولید سبوم (چربی) و مسدود شدن منافذ پوست گردد. این امر میتواند منجر به بروز جوش های بزرگ و التهابی شود. این بیماری پس از مراجعه به پزشک، به راحتی قابل تشخیص از طریق آزمایشات هورمونی، معاینه بالینی و گاهی سونوگرافی رحم و تخمدان میباشد و با درمان مناسب، جوشهای پوستی نیز به سادگی کنترل خواهند شد.
• اختلالات هورمونی:
تغییرات هورمونی در دوران بلوغ، قاعدگی، بارداری و یا استفاده از قرصهای ضدبارداری میتوانند باعث بروز آکنه شود. در خانمها، نوسانات هورمونی معمولاً در نواحی چانه و فک ایجاد جوش میکند.
• اختلالات غدد درون ریز:
مشکلاتی مانند بیماریهای تیروئید یا دیابت نوع دو میتوانند با ایجاد تغییرات هورمونی، باعث ایجاد آکنه شوند.
• استرس و اضطراب:
استرس شدید میتواند به تولید بیشتر هورمونهای استرس مانند کورتیزول منجر شود که این خود میتواند تولید سبوم و در نتیجه بروز آکنه را افزایش دهد.
ارزیابی اولیه و پرسشهای مهم در آغاز درمان
در مدیریت صحیح آکنه، پاسخ دادن به برخی پرسشهای اساسی اهمیت زیادی دارد:
• آیا ضایعات تنها مربوط به آکنه هستند یا بخشی از یک بیماری زمینهای مانند سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCO) محسوب میشوند؟
• شدت بیماری از نظر بالینی چگونه ارزیابی میشود؟
• آیا پیشگیری از ایجاد اسکار در برنامه درمانی از ابتدا در نظر گرفته شده است؟
توجه به این نکات، امکان تدوین یک برنامه درمانی مناسبتر و نتایج پایدارتر را فراهم میسازد.
گزینه های درمانی
• درمانهای دارویی موضعی:
o بنزوئیل پراکسید: یکی از داروهای رایج برای کاهش باکتریهای موجود در پوست و درمان جوش ها.
o رتینوئیدها (مانند ترتینوئین): این داروها به باز شدن منافذ پوستی کمک میکنند و از ایجاد جوشهای جدید جلوگیری میکنند.
o آنتی بیوتیک های موضعی (مانند کلیندامایسین): برای کاهش التهاب و عفونتهای سطحی پوست.
• درمانهای دارویی خوراکی:
o آنتی بیوتیک های خوراکی (مانند داکسیسایکلین): برای درمان آکنه شدید و التهابی استفاده میشوند.
o ایزوترتینوئین (روآکوتان): برای آکنه شدید و مقاوم به درمان استفاده میشود و حتما باید تحت نظر پزشک مصرف شود.
o قرصهای ضدبارداری: در خانمها، بعضی از قرصهای ضدبارداری میتوانند به کنترل آکنه کمک کنند.
• درمانهای لیزری و نوری:
o لیزر و نور درمانی (مانند درمان با نور آبی): این درمانها برای کاهش باکتری های ایجادکننده آکنه و بهبود ظاهر پوست استفاده میشوند.
• PRP
o با استفاده از پلاکت های غنی شده، روند ترمیم پوستی بطور قابل توجهی تسهیل میگردد
• ساب سیژن جهت درمان اسکار یا جای جوش:
o ساب سیژن یک روش درمانی برای کاهش اسکار های آکنه است که با استفاده از سوزن های خاص، بافتهای فیبری زیر پوست را میشکند و به رشد کلاژن جدید کمک میکند. این روش به بهبود ظاهر اسکار های فرورفته و عمیق آکنه کمک شایانی میکند.
o مراحل انجام ساب سیژن
بیحسی ناحیه مورد نظر
وارد کردن سوزن به زیر پوست برای شکستن بافتهای فیبری و تحریک پوست برای تولید کلاژن جدید
o مزایای انجام ساب سیژن
بدون نیاز به جراحی
کاهش اسکار های عمیق آکنه
نتایج طبیعی و ماندگار
o عوارض جانبی ساب سیژن
قرمزی، تورم و کبودی موقت که معمولاً طی چند روز بهبود مییابد.
• مراقبتهای غیر دارویی از پوست:
o مراقبت از پوست با شوینده های ملایم: استفاده از شوینده های بدون الکل و بدون بو برای جلوگیری از خشکی و تحریک پوست.
o استفاده از محصولات مخصوص پوست حساس: کرمها و مرطوب کننده هایی که باعث بهبود هیدراتاسیون پوست میشوند.
o پرهیز از فشار دادن یا دست زدن به جوش ها: این کار میتواند باعث ایجاد زخم و عفونتهای بیشتر شود.
• مراقبتهای غذایی:
o اگرچه رژیم غذایی تأثیر مستقیمی بر آکنه یا جوش پوستی ندارد ولی بعضی از غذاها میتوانند باعث تشدید و یا کاهش علائم اکنه شوند.
o کاهش غذاهای پرچرب و شیرینی ها: مصرف زیاد غذاهای چرب میتواند آکنه را تشدید کند. بهتر است از مصرف زیاد فست فودها، چیپس، شکلات و نوشابه های شیرین خودداری شود.
o افزایش مصرف میوهها و سبزیجات: خوردن غذاهایی که حاوی آنتی اکسیدان ها هستند، مانند توت ها، سبزیجات برگ دار و هویج میتواند به کاهش التهاب کمک کند.
o مواد غذایی با شاخص گلیسمی پایین: برنج قهوه ای، جو دو سر و دیگر غلات سبوس دار میتوانند به کاهش التهاب کمک کنند.
• تغییرات سبک زندگی:
o مدیریت استرس: استرس یکی از عوامل تحریک کننده آکنه است. تمرین های آرامش بخش مانند یوگا، مدیتیشن یا پیاده روی میتواند به کاهش استرس و بهبود وضعیت پوست کمک کند.
o خواب کافی: خواب به بدن کمک میکند تا سلولهای پوست را بازسازی کند. خواب کافی میتواند به بهبود شرایط پوستی کمک کند.
o مراقبت از پوست در برابر آفتاب: استفاده از ضد آفتاب با SPF مناسب برای محافظت از پوست در برابر آسیبهای ناشی از تابش خورشید ضروری است.
نتیجه گیری
آکنه ولگاریس یکی از مشکلات رایج پوستی است که با تشخیص زودهنگام و درمان مناسب میتوان آن را کنترل نمود. استفاده از درمانهای دارویی، رعایت رژیم غذایی سالم، تغییرات سبک زندگی و مراقبتهای پوستی میتواند به بهبود وضعیت پوست شما کمک کند.
قدم اول در درمان آکنه شناخت دقیق از وضعیت عمومی سلامت است مانند تغییرات هورمونی. مدیریت صحیح آکنه نه تنها پوست شما را التیام میبخشد، بلکه به اعتماد به نفس شما نیز کمک شایانی مینماید.
نکات کلیدی
• نواحی شایع :صورت، گردن، شانه، پشت
• علل زمینهای: اختلالات هورمونی )مانند (PCOS ، استرس، بیماریهای غدد
• گزینههای درمانی :داروهای موضعی و خوراکی، PRP، سابسیژن، نور درمانی
• مدت زمان درمانهای درون مطب :معمولاً بین ۱۵ تا ۳۰ دقیقه
• دوره نقاهت :بسته به نوع درمان؛ در روشهای غیر تهاجمی معمولاً خفیف
• مراقبتهای پیشگیرانه :شامل مراقبت ملایم از پوست، تغذیه مناسب، محافظت در برابر آفتاب
• نامناسب برای :مصرف برخی داروها در دوران بارداری، مشکلات هورمونی بدون بررسی پزشکی
شناخت خود، آغاز همه خرد هاست.
— ارسطو، فیلسوف یونانی
